Προβλήματα επικοινωνίας μπορεί να προκύψουν σε οποιονδήποτε χώρο ενός οργανωμένου περιβάλλοντος. Οι άνθρωποι παρεξηγούν ο ένας τον άλλον για μια μεγάλη ποικιλία λόγων, και αυτές οι παρεξηγήσεις μπορούν να συμβούν μεταξύ ανθρώπων που είναι πολιτισμικά παρόμοιοι καθώς και εκείνων που είναι διαφορετικοί. Ωστόσο, υπάρχουν μερικά μοναδικά ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη όταν συναντιούνται άτομα από διαφορετικό πολιτιστικό υπόβαθρο. Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρία προβλήματα που συνήθως συμβαίνουν. Αναφέρομαι σε αυτά τα προβλήματα ως τα εμπόδια στην αποτελεσματική πολυπολιτισμική επικοινωνία και περιλαμβάνουν στερεότυπα, έλλειψη κατανόησης και επικριτικές συμπεριφορές.

Το πιο σημαντικό εμπόδιο για την αποτελεσματική διαπολιτισμική επικοινωνία είναι η τάση των ανθρώπων να στερεοτύχουν ή πιο συγκεκριμένα να κατηγοριοποιούν και να κάνουν υποθέσεις για άλλους με βάση αναγνωρισμένα χαρακτηριστικά όπως φύλο, φυλή, εθνικότητα, ηλικία, θρησκεία, κοινωνικοοικονομική κατάσταση ή εθνικότητα . Είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι (και συχνά δεν το κάνουμε – αυτό είναι γνωστό ως ασυνείδητη προκατάληψη), όλοι στερεότυπα και κάνουμε υποθέσεις για τους άλλους κάθε φορά. Οι περισσότεροι από εμάς το κάνουμε σε τακτική βάση. Μερικά από τα πιο κατάφωρα και καταστροφικά παραδείγματα αυτών των υποθέσεων περιλαμβάνουν αυτούς που διενεργούν τα ερωτηματολόγια προσλήψεων κλπ και απορρίπτουν ορισμένους υποψήφιους βάσει φυλετικών ή φυλετικών στερεοτύπων, καθηγητές που υποθέτουν ότι ορισμένοι μαθητές είναι λιγότερο πιθανό να πετύχουν λόγω της προέλευσής τους ή ιδιοκτήτες καταστημάτων που παρενοχλούν άτομα από συγκεκριμένες φυλετικές ή εθνοτικές ομάδες.

Θέλω να σημειώσω εδώ ότι δεν είναι τόσο έντονα όλα τα στερεότυπα. Πιο ανεπαίσθητα παραδείγματα περιλαμβάνουν απομάκρυνση από ανθρώπους που είναι πολιτισμικά διαφορετικοί (αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι από παρόμοια φυλετική και πολιτιστική καταγωγή τείνουν να ομαδοποιούνται μαζί) ή υποθέτοντας ότι οι άνθρωποι θα συμπεριφέρονται με κάποιο τρόπο με βάση τη φυλή, το φύλο, τον τόπο καταγωγής τους ή θέση εντός ενός οργανισμού. Κατώτατη γραμμή, είτε είναι ευδιάκριτη είτε πολύ λεπτή, τα στερεότυπα μπορούν να έχουν εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στην επικοινωνία και την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.

Ένα άλλο σημαντικό εμπόδιο στην αποτελεσματική πολυπολιτισμική αλληλεπίδραση είναι η έλλειψη κατανόησης που υπάρχει συχνά μεταξύ ατόμων από διαφορετικό υπόβαθρο. Επειδή οι άνθρωποι μπορεί να έχουν διαφορές στις αξίες, τις πεποιθήσεις, τις μεθόδους συλλογισμού, το στυλ επικοινωνίας, το στυλ εργασίας και τους τύπους προσωπικότητας, είναι σίγουρο ότι συχνά θα παρουσιαστούν δυσκολίες επικοινωνίας. Προκειμένου να επικοινωνήσει αποτελεσματικά, κάθε μέρος πρέπει να έχει μια σαφή και ακριβή κατανόηση των σκέψεων, συναισθημάτων, ιδεών, αξιών, στυλ, επιθυμιών και στόχων του άλλου ατόμου. Αλλά λόγω των διαφορών μεταξύ των συνεργατών επικοινωνίας, αυτή η κατανόηση δεν αποκτάται πάντα. Αυτό επιδεινώνεται από το γεγονός ότι πολλοί από εμάς δεν είναι πολύ αποτελεσματικοί στην κατανόηση των τρόπων με τους οποίους μπορεί να διαφέρουν οι άλλοι. Η ενσυναίσθηση, που είναι η ικανότητα κατανόησης του κόσμου από την άποψη ενός άλλου ατόμου, είναι μια σημαντική πολυπολιτισμική ικανότητα επικοινωνίας. Δυστυχώς, στον ταχύτατο, τεχνολογικά εστιασμένο κόσμο μας, δεν παίρνουμε συχνά το χρόνο που απαιτείται για να καταλάβουμε πραγματικά από πού προέρχονται οι συνάδελφοί και οι συνεργάτες μας.

Το τελευταίο σημαντικό εμπόδιο στην αποτελεσματική διαπολιτισμική επικοινωνία περιλαμβάνει τις κρίσεις που έχουν πολλοί από εμάς όσον αφορά την αλληλεπίδραση με διαφορετικούς ανθρώπους. Οι περισσότεροι από εμάς θα θέλαμε να πιστεύουμε ότι είμαστε ανοιχτόμυαλοι και αποδεχόμαστε. Αλλά στην πραγματικότητα, πολλοί από εμάς βρίσκουμε δυσφορία με εκείνους που είναι διαφορετικοί από άποψη αξιών, πεποιθήσεων και συμπεριφορών. Στη συνέχεια, μπορούμε να αξιολογήσουμε αυτές τις αξίες, τις πεποιθήσεις και τις συμπεριφορές με αρνητικό τρόπο. Αυτή είναι η ουσία του εθνοκεντρισμού, όπου αξιολογούμε το καλό και το κακό, το σωστό και το λάθος σε σχέση με το πόσο κοντά οι αξίες, οι συμπεριφορές και οι ιδέες των άλλων αντικατοπτρίζουν τις δικές μας. Με απλά λόγια, για την αποτελεσματική αλληλεπίδραση με ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από εμάς, πρέπει να αναστείλουμε την κρίση σχετικά με τους τρόπους τους και να προσπαθήσουμε να τους κατανοήσουμε από την οπτική τους. Αλλά για τους περισσότερους από εμάς, αυτό είναι πολύ πιο εύκολο να το πούμε παρά να γίνει.

Το άρθρο είναι εμπνευσμένο από την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία TWOST σχετικά με την εξάλειψη των στερεοτύπων.

Dr. Τάνυα Κυριακίδου – Πρόεδρος ASTERI Organization

www.asteriorg.eu

Πηγή: Προβλήματα επικοινωνίας και Στερεότυπα